Tòa phúc thẩm vi phạm Bộ luật Tố tụng Hình sự khi xét xử trẻ em Nguyễn Mai Trung Tuấn

Đăng ngày

GNsP (02.02.2016) – Tòa cấp phúc thẩm vi phạm Bộ Luật Tố tụng Hình sự khi không xem xét và hồi đáp những kiến nghị của 09 Luật sư bảo vệ quyền lợi cho trẻ em Nguyễn Mai Trung Tuấn trước khi phiên tòa diễn ra vào sáng ngày 01.02.2016.

Trong những kiến nghị, các vị LS yêu cầu Tòa thay đổi thẩm phán, giám định lại pháp y, triệu tập giám định viên, triệu tập người bị hại -là công an viên Nguyễn Văn Thủy, triệu tập cha mẹ của Tuấn -ông Cang và bà Hương- là người có nghĩa vụ liên quan, không có bằng chứng và vật chứng… nhưng Tòa không chấp thuận.

Tuy nhiên, dưới áp lực yêu cầu của 9 Luật sư (LS) -8 LS tham gia bào chữa tại Tòa, 1 vị LS vắng mặt và gửi bài bào chữa- Hội đồng Xét xử (HĐXX) phải họp án và quyết định hoãn phiên tòa.

Qua tết Tòa án mới có thể mở lại phiên tòa phúc thẩm của em Tuấn. Đó là nhận xét của LS Nguyễn Văn Miếng, một trong những LS tham gia bào chữa cho Tuấn. LS Miếng nói: “Theo quy định của BLTTHS, các văn bản của Tòa phải gửi cho những người có liên quan chậm nhất là 10 ngày trước khi xử, thì từ nay đến tết chỉ còn 6 ngày là các cơ quan pháp luật nghỉ tết.”

“Em Tuấn có được tại ngoại về quê ăn tết hay không thì đó là quyết định của Tòa. Tuy nhiên có xu hướng giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo Tuấn thì có khả năng Tòa sẽ cho bị cáo được tại ngoại, nhưng khả năng tại ngoại trước tết thì cũng không chắc lắm.” LS Miếng bình luận.

Nếu như trẻ em Tuấn không được tại ngoại về quê ăn tết cùng với em gái, còn cha mẹ Tuấn đang bị giam cầm thì “điều này sẽ vi phạm đến quyền của trẻ em và quyền con người nói chung”, LS chua xót.

Để hiểu rõ hơn những vi phạm Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) tòa cấp phúc thẩm khi đưa ra xét xử trẻ em Nguyễn Mai Trung Tuấn, xin mời quý vị dõi theo cuộc phỏng vấn giữa Pv.GNsP với LS Nguyễn Văn Miếng.

Huyền Trang, GNsP: Thưa LS, với tư cách là người bảo vệ quyền lợi cho trẻ em Nguyễn Mai Trung Tuấn, xin LS có thể chia sẻ lý do vì sao HĐXX hoãn phiên tòa?

LS Nguyễn Văn Miếng: Có nhiều lý do HĐXX hoãn phiên tòa:

Thứ nhất, trước khi phiên tòa diễn ra, tôi đã gửi đơn yêu cầu thay đổi thẩm phán nhưng Tòa không thay đổi. Tại phiên tòa, đồng loạt các LS yêu cầu Tòa thay đổi thẩm phám, LS Nguyễn Bá Học là người đứng lên đầu tiên đưa ra nhiều lý do: thẩm phán Lê Quang Hùng là Phó Chánh án Tòa tỉnh Long An đã phát biểu trên báo Pháp Luật sau khi phiên tòa sơ thẩm kết thúc rằng, phiên tòa xử Tuấn 4 năm 6 tháng tù giam là ‘xử đúng người đúng tội’, mà hôm nay chính ông Hùng lại là Chủ tọa phiên tòa phúc thẩm, cho nên một thẩm phán đã có nhận định thiên kiến về bị cáo [em Tuấn] trước phiên tòa thì thẩm phán này xét xử sẽ không khách quan. Nếu như thẩm phán ấy xử bị cáo vô tội thì ông ấy phản bội lại với lời nói của ông [đã tuyên bố] trên báo chí. Nếu như thẩm phán này xử bị cáo y án như trong phiên tòa sơ thẩm thì những lời nhận định của ông ấy ngay từ ban đầu đã có thành kiến về đứa bé này, như thế vi phạm BLTTHS.

Thứ hai, tất cả các kiến nghị của LS gửi trước khi phiên tòa [diễn ra] ví dụ như: yêu cầu giám định lại pháp y, yêu cầu triệu tập giám định viên thì không được Tòa chất vấn hay phản hồi. LS đã chỉ ra nhiều điểm sai trong kết luận giám định pháp y, thì lẽ ra Tòa phải cho giám định lại trong một hội đồng pháp y khác để khách quan hơn, nhưng họ không đáp ứng yêu cầu này.

Thứ ba, trong phiên tòa hôm nay, người bị hại –là công an viên Nguyễn Văn Thủy- không được triệu tập.

Thứ tư, các nhân chứng và vật chứng không có, bố mẹ Tuấn là ông Cang và bà Hương cũng không được triệu tập đến phiên tòa, bởi vì bố mẹ Tuấn là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan để trả tiền bồi thường cho người bị hại. Trong khi phần kháng cáo có cả phần bồi thường dân sự mà Tòa không triệu tập bố mẹ của Tuấn thì sẽ không khách quan.

Thứ năm, trong giấy khai sanh của bị cáo thì tên bố của bị cáo khác với tên trong lý lịch bị truy tố. Cụ thể, trong giấy khai sanh, tên bố bị cáo là ‘Nguyễn Trung Cang’ (có chữ g), nhưng trong hồ sơ truy tố, tên bố của bị cáo là ‘Nguyễn Trung Can’ (không có chữ g). Có thể đặt nghi vấn rằng, một chấm một phẩy trong cáo trạng cũng có khả năng làm thay đổi số phận pháp lý của bị cáo?

Các ý kiến của LS đưa ra trước tòa như vậy thì HĐXX họp án khá lâu, hơn 30 phút. Sau đó thẩm phán Hùng tuyên bố hoãn phiên tòa, ghi nhận tất cả các ý kiến của LS và sẽ trình bày với Chánh án để ra một quyết định mở lại phiên tòa vào thời gian sớm nhất.

Các Luật sư tham gia bào chữa cho trẻ em Nguyễn Mai Trung Tuấn. LS Nguyễn Văn Miếng là người đứng đầu bên phía tay trái. Ảnh: Nga Thi Bich Nguyen

Các Luật sư tham gia bào chữa cho trẻ em Nguyễn Mai Trung Tuấn. LS Nguyễn Văn Miếng là người đứng đầu bên phía tay phải. Ảnh: Nga Thi Bich Nguyen

Huyền Trang, GNsP: Thưa LS, vậy thì luật quy định như thế nào về nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Tòa án trước khi mở phiên tòa, để phiên tòa không gặp sự cố nghĩa là không phải hoãn phiên tòa như Luật định?

LS Nguyễn Văn Miếng: Trong BLTTHS có quy định đầy đủ các quyền hạn của Thẩm phán, luật sư, bị cáo, bị can… Tuy nhiên tùy theo nhận định chủ quan của thẩm phán mà họ có thể giải quyết những yêu cầu của LS trước đó, bởi vì ngay trong phiên tòa sơ thẩm thì các yêu cầu trên đã được đưa ra, nhưng Tòa án không đáp ứng. Và trong phiên tòa phúc thẩm lần này, các LS lại lập lại các kiến nghị trên nhưng thẩm phán vẫn theo lối cũ là không đáp ứng các yêu cầu của LS. 8 LS tham gia phiên tòa đều yêu cầu Tòa phải thay đổi thẩm phán, trước áp lực như vậy buộc thẩm phán phải hoãn phiên tòa và xin ý kiến của chánh án để có phương án xử lý cho phiên tòa sắp tới.

Về nguyên tắc, tất cả các ý kiến của LS đưa ra phải được thẩm phán giải thích, nhưng tất cả các kiến nghị của LS đều không được thẩm phán Lê Quang Hùng đáp ứng. Trước khi phiên tòa phúc thẩm diễn ra, tôi đã gửi kiến nghị đề nghị thay đổi chủ tọa phiên tòa nhưng Chánh án trả lời không thỏa đáng. Trong kiến nghị tôi cho rằng, trước đây, thẩm phán Lê Quang Hùng đã tuyên tử hình bị cáo Hồ Duy Hải, cũng chính ông thẩm phán này lại ký giấy tạm hoãn thi hành án tử hình đối với Hồ Duy Hải bởi vì có nhiều nghi vấn cho rằng đó là án oan. Phó Thủ Tướng Nguyễn Xuân Phúc đã từng chỉ đạo cơ quan điều tra phải điều tra những kiến nghị của gia đình Hải, vì gia đình Hải cho rằng có một hung thủ nào khác đã giết hai nữ nạn nhân ở Bưu điện Cầu Voi, chứ không phải Hồ Duy Hải… Nhưng Chánh án lại cho rằng, phiên tòa của Hồ Duy Hải ngày xưa không liên quan gì đến vụ án của Tuấn. Thực ra đây chỉ là cách trả lời miễn cưỡng của Chánh án mà thôi. Do đó, các yêu cầu LS đưa ra trong phiên tòa buộc Thẩm phán phải chấp nhận. Còn các kiến nghị gửi trước khi phiên tòa diễn ra thì thẩm phán Lê Quang Hùng hoàn toàn không đáp ứng một yêu cầu nào của các luật sư và như thế vi phạm BLTTHS.

Huyền Trang, GNsP: Thưa LS, lần này, Tòa án hoãn phiên tòa phúc thẩm thì sẽ có lợi hay bất lợi ra sao cho em Tuấn?

LS Nguyễn Văn Miếng: Về bất lợi, một số người nhận định rằng, tết này em Tuấn sẽ không được về quê ăn tết, tuy nhiên các LS đã có kiến nghị trả tự do cho em Tuấn, tức là thay đổi biện pháp cho Tuấn được tại ngoại, nhưng thẩm phán không đáp ứng. Nhưng, nếu như hôm nay, phiên tòa diễn ra theo đúng lịch xét xử thì liệu em Tuấn có được trả tự do ngay tại tòa hay không?

Nhờ có nhiều LS tham gia và nhiều ý kiến đóng góp của LS đã giúp cho phiên tòa diễn ra đúng quy định của pháp luật. Nếu như tòa phúc thẩm chấp nhận các yêu cầu của LS thì buộc phải giám định lại thương tật của người bị hại trong một hội đồng giám định khác, thì sẽ cho một kết quả khác có lợi cho bị cáo. Bởi vì giám định pháp y của Long An đưa ra tỷ lệ thương tật là 35%, trong khi đó các giấy chứng thương của trung tâm y tế Thạnh Hóa và giấy chứng thương của bệnh viện Chợ Rẫy cho thấy thương tích phỏng [người bị hại] chỉ có 10% độ IIab, hai tỷ lệ thương tích này có một sự sai biệt quá cao và như thế đã đưa bị cáo –em Tuấn- với một mức án quá cao trong phiên tòa sơ thẩm là 4 năm và 6 tháng tù giam.

Huyền Trang, GNsP: Thưa LS, ông dự đoán khi nào phiên tòa phúc thẩm của em Tuấn sẽ tiếp tục trở lại?

LS Nguyễn Văn Miếng: Từ nay cho đến tết thời gian không còn bao lâu nữa. Nếu như Tòa phúc thẩm vẫn bảo lưu ý kiến cho rằng không giám định pháp y và không đáp ứng các yêu cầu của các LS đưa ra, thì e rằng phiên tòa sắp tới sẽ diễn ra sớm hơn bởi vì sẽ không mất nhiều thời gian đi giám định lại pháp y. Dầu gì nếu sớm hơn thì cũng phải sau tết. Theo quy định của BLTTHS, các văn bản của Tòa phải gửi cho những người có liên quan chậm nhất là 10 ngày trước khi xử, thì từ nay đến tết chỉ còn 6 ngày là các cơ quan pháp luật nghỉ tết.

Huyền Trang, GNsP: Thưa LS, LS có nghĩ rằng, em Tuấn sẽ được tại ngoại để về nhà ăn tết không ạ?

LS Nguyễn Văn Miếng: Em Tuấn có được tại ngoại về quê ăn tết hay không thì đó là quyết định của Tòa. Tuy nhiên có xu hướng giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo Tuấn thì có khả năng Tòa sẽ cho bị cáo được tại ngoại, nhưng khả năng tại ngoại trước tết thì cũng không chắc lắm.

Huyền Trang, GNsP: Nếu như điều đó không xảy ra thì LS có quan điểm như thế nào khi một đứa trẻ phải xa gia đình và đón tết ở trong trại giam?

LS Nguyễn Văn Miếng: Điều này sẽ vi phạm đến quyền của trẻ em và quyền con người nói chung. Bởi vì mức án 4 năm 6 tháng trong phiên tòa sơ thẩm đối với một đứa trẻ và điều quan trọng là bản án kháng cáo chưa có hiệu lực pháp luật, thì giam giữ một đứa bé trong những ngày tết, là những ngày rất linh thiêng của dân tộc VN chúng ta, xét về mặt nhân đạo thì pháp luật VN không công bằng đối với một đứa bé chưa đến tuổi vị thành niên.

Huyền Trang, GNsP: Thưa LS, với kinh nghiệm của LS thì LS bình luận gì khi cơ quan tiến hành tố tụng ‘cố tình’ đẩy trẻ em Tuấn vào nhà tù trong khi Tuấn đang trong độ tuổi ăn và học?

LS Nguyễn Văn Miếng: Tôi cho rằng, pháp luật VN chưa thiên về bảo vệ quyền lợi của bị can, bị cáo nhất là đối với những người chưa đến tuổi vị thành niên. Cơ quan pháp luật vẫn cứng ngắc theo quy định của pháp luật và không quan tâm đến quyền lợi của công dân, cụ thể trong trường hợp của Tuấn là một đứa trẻ chưa đến tuổi vị thành niên.

Huyền Trang, GNsP: Thưa LS, trong phiên tòa phúc thẩm lần này có 9 LS tham gia bào chữa cho em Tuấn, thế thì quan điểm bào chữa của các LS này như thế nào? Trong tương lai, các vị LS này sẽ đồng hành ra sao đối với gia đình Tuấn?

LS Nguyễn Văn Miếng: Quan điểm của các LS trong vụ án này cho rằng, cơ quan pháp luật đã áp dụng sai đối với một người chưa thành niên, và chuyện giải tỏa thu hồi đất là việc của người lớn và là chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, nhưng không thể đẩy một đứa bé vào vòng lao lý, bởi vì chuyện của người lớn thì người lớn phải tự giải quyết với nhau. Một vấn đề khác đặt ra, Tòa truy tố và kết án 4 năm 6 tháng tù giam đối với một đứa bé -đang phụ thuộc vào gia đình và chưa đến tuổi vị thành niên- là một bản án quá nặng. Trong khi đó, những người chủ mưu trong vụ án này –cứ cho là bố mẹ của Tuấn- thì người cao nhất là 3 năm 6 tháng tù giam, nhưng một đứa bé như Tuấn lại bị kết án 4 năm 6 tháng tù giam. Điều này vi phạm pháp luật vì pháp luật quy định chỉ tuyên án nặng đối với người chủ mưu. Riêng em Tuấn còn được pháp luật bảo vệ là người chưa vị thành niên nên được pháp luật xem xét ở mức án thấp nhất và chỉ bắt buộc vào tù khi không còn biện pháp nào khác. Bản án treo hoặc Tòa tuyên án vô tội cho em Tuấn là điều các Luật sư mong muốn. Bào chữa cho em Tuấn không phạm tội là hướng bào chữa của các LS trước tòa.

Huyền Trang, GNsP: LS nhận xét như thế nào về sức khỏe và tinh thần của em Tuấn trong phiên tòa sáng nay?

LS Nguyễn Văn Miếng: Em Tuấn khỏe mạnh, nhanh nhẹn, cách đối chất của Tuấn rất thông minh trong phiên tòa ngày hôm nay.

Huyền Trang, GNsP: Xin chân thành cám ơn LS Miếng và xin kính chúc sức khỏe ông.

Xin được phép nhắc lại vào năm 2009, nhà cầm quyền thu hồi đất của hai gia đình là bà Mai Thị Kim Hương [mẹ của Nguyễn Mai Trung Tuấn] và bà Phùng Thị Ly với giá đền bù rẻ mạt. Cả hai gia đình không đồng ý, đã đi khiếu kiện nhiều nơi đến các cấp có thẩm quyền, nhưng không được đền bù một cách thỏa đáng. Đỉnh điểm của vụ việc xảy ra vào ngày 14.04.2015, khi nhà cầm quyền huyện Thạnh Hóa đem lực lượng công quyền đến cưỡng chế đất của hai gia đình này (cưỡng chế đất lần thứ ba). Thấy sự bất công, oan khiên mà cả hai gia đình bà Hương và bà Ly gánh chịu, nên họ hàng đã đồng hành ‘bảo vệ’ mảnh đất của hai gia đình. Còn Tuấn cũng tham gia phản kháng lại chuyện bất công này. Nhiều người đã bị bắt trong đó có Tuấn, sau đó Tuấn được bà ngoại và cậu bảo lãnh về nhà. Tuấn sống tại Bình Thuận và kiếm sống bằng nghề chăn vịt. Đến tháng 8.2015, Tuấn bị bắt lại theo lệnh truy nã. Hiện nay, Tuấn đang bị giam giữ tại trại giam Long An.

Huyền Trang, GNsP