Giáo hội Công Giáo với Đại kết (Bài 4)

Đăng ngày

GNsP – Giáo Hội Công Giáo Rôma chính thức dấn thân vào việc Đại Kết từ thời Đức Thánh Giáo Hoàng Gioan XXIII (1858-1963) với Công đồng Vatican II (1962-1965), qua hai sự kiện quan trọng này là: Thành lập Văn phòng Hiệp Nhất (1960) và ban hành Sắc lệnh về Đại Kết (Unitatis Redintegratio năm 1994).

Untitled

Năm 1965, Ủy ban hỗn hợp giữa Giáo Hội Công Giáo và Hội đồng Đại Kết các Giáo Hội (COE) được thành lập. Ủy ban này nhóm họp mỗi năm một lần, để tổng kết các hoạt động Đại Kết giữa các Giáo Hội. Ngoài ra, hàng năm Giáo Hội Công Giáo hiệp thông với các Giáo Hội và các cộng đoàn Giáo Hội khác, đồng tổ chức “Tuần lễ cầu nguyện cho sự hiệp nhất Kitô giáo” từ 18-01, kết thúc ngày 25-01, lễ Thánh Phaolô, Tông đồ trở lại.

Trên thực tế, vẫn có sự giao lưu giữa các Kitô hữu, họ cùng làm việc, gặp gỡ và cầu nguyện với nhau. (TĐCG tr. 102)

Thánh Công đồng chung Vatican II đã soạn thảo nhiều Sắc lệnh và Văn kiện góp phần thăng tiến sự hiệp nhất giữa các Giáo Hội Kitô, như những dấu chỉ của niềm hy vọng vào sự hiệp thông trọn vẹn trong tương lai.

Tinh thần Đại Kết cũng được nhấn mạnh trong các văn kiện của Công đồng như: Hiến Chế Tín lý về Giáo Hội (Lumen Gentium). Hiến chế Tín lý về Mạc khải của Thiên Chúa (Dei Verbum). Hiến chế về Phụng Vụ thánh, Tuyên ngôn Tự Do Tôn Giáo.

Một văn kiện quan trọng đã được ký kết giữa hai Giáo Hội Công Giáo Rôma và Tin Lành có nội dung liên quan đến Giáo lý chung và về Ơn công chính hóa bởi ân sủng qua đức tin. Liên đoàn quốc tế Giáo Hội Luther và Giáo Hội Công Giáo đã cùng ký văn bản này tại Augsbourg ngày 30-10-1999. Trong khối Pháp ngữ, với sự cộng tác của các chuyên viên các Giáo Hội Kitô, bản dịch Kinh Lạy Cha đã được thực hiện năm 1966 (được dùng trong Phụng Vụ hiện nay tại các nước theo khối Pháp ngữ) và bản dịch Kinh Thánh Đại Kết (Traduction Oecuménique de la Bible – TOB) đã được thực hiện năm 1972.

Ngoài ra, còn có những cuộc gặp gỡ lịch sử mở ra những bước tiến mới trong tinh thần Đại Kết như cuộc gặp gỡ giữa Đức Giáo Hoàng Phaolô VI (1963-1978) và Đức Thượng Phụ Constantinopolis Athenagoras tại Giêrusalem năm 1964. Tại cuộc gặp này, hai bên Công Giáo và Chính Thống đã tha vạ cho nhau. Như vậy là sau gần một ngàn năm (1054-1964) vạ đã được giải, mở ra một chân trời Đại Kết mới.

Đức Giáo Hoàng Phaolô VI cũng đã đến thăm Tòa Thượng Phụ Constantinopolis năm 1967, rồi thăm Hội đồng Đại Kết các Giáo Hội (COE) tại Genève (Thụy Sỹ) năm 1969.

Thánh Giáo Hoàng Gioan-Phaolô II (1978-2005) đã tiếp bước các Vị tiền nhiệm khi đến thăm Tòa Tổng Giám Mục Anh Giáo tại Canterbury năm 1982 và nhiều cuộc gặp gỡ với các Vị lãnh đạo cấp cao của các Giáo Hội Kitô khác.

Trong số các nhân vật mở đường cho phong trào Đại Kết, về phía Công Giáo có Đức Hồng Y John Henry Newman (1801-1890). Khi còn là một phần tử của Giáo Hội Anh Giáo, cha Newman đã mở những cuộc hội thảo để xích lại gần Giáo Hội Công Giáo Rôma. Ý nguyện đó vẫn tiếp tục sau khi cha gia nhập Công Giáo.

Sang thế kỷ XX, vào những năm 1921-1926 tại Malines đã có những cuộc đối thoại giữa Lord Jalifax, một tín hữu Anh Giáo với Linh mục Portal người Pháp, dưới sự điều động của Đức Hồng Y Mercier và các Linh mục Công Giáo khác.

Năm 1933, Linh mục Paul Couturier (1881-1953) đã mở trung tâm Công Giáo Đại Kết ở Lyon (Pháp), cổ động việc cầu nguyện cho các Kitô hữu được hợp nhất. Năm 1937, Linh mục Yves Congar(1904-1995) viết một tác phẩm thần học Công Giáo đầu tiên về Đại Kết: Cuốn “Chrétiens désunis. Principes đun oecuménisme cotholique”.
Tuy sự chia rẽ giữa những Kitô hữu là một thực trạng, nhưng Công đồng Vatican II muốn trình bày một cái nhìn khác về sự hợp nhất. Đó là giữa các Kitô hữu đã có sự hợp nhất rồi, nhưng còn phải cố gắng tiến tới sư hợp nhất hoàn hảo hơn. Không đi từ chỗ chia rẽ tới chỗ hợp nhất, nhưng là đi từ sự hợp nhất bất toàn sang sự hợp nhất toàn vẹn (communio imperfecta- plena communio).

Thực vậy, giữa các Kitô hữu đã có những yếu tố hợp nhất rồi. Qua Bí tích Rửa tội, chúng ta đã được tháp nhập vào Thân Thể của Đức Kitô, đã được trở thành con Thiên Chúa, và được lãnh nhận ân sủng của Chúa Thánh Thần. Chính những yếu tố thần linh đó thúc đẩy các Kitô hữu tìm cách biểu lộ sự hợp nhất, kể cả qua những biểu lộ hữu hình nữa. Tuy vẫn thâm tín rằng :

Giáo Hội Công Giáo chứa đựng cách sung mãn những yếu tố cấu thành Giáo Hội của Đức Kitô, nhưng Công đồng Vatican II nhìn nhận rằng: các Cộng đoàn khác cũng chứa đựng những yếu tố đó nữa. Riêng về trách nhiệm luân lý của hiện tượng chia rẽ, Công đồng khiêm tốn nhìn nhận rằng: cả hai bên đều có lỗi.
Dù các Giáo Hội ngoài Công Giáo không bị gọi là phe “Ly giáo, Lạc giáo” như trước nữa, con đường tìm về hợp nhất được tiến hành qua sự thống hối và khẩn cầu lòng Thương Xót của Chúa.
Trong các năm qua, công cuộc đối thoại Đại Kết xem ra dậm chân tại chỗ. Không còn tiến triển như lúc ban đầu. Nhiều khó khăn cản trở mới xuất hiện liên quan tới việc truyền chức Linh mục và tấn phong Giám mục cho phụ nữ, gây nứt rạn trầm trọng giữa các Giáo Hội Anh Giáo, tạo thêm chướng ngại cho cuộc đối thoại giữa Công Giáo, Chính Thống và Anh Giáo.

Con đường Đại Kết xem ra còn dài và còn rất nhiều chướng ngại phải vượt thắng. Đối với lịch sử dài hơn 2.000 năm của Kitô giáo, thời gian nửa thế kỷ không là bao, nhưng các cuộc đối thoại song phương giữa Giáo Hội Công Giáo và các Giáo Hội Kitô khác như: Chính Thống, Tin Lành, Anh Giáo, Luther, đã đem lại những kết quả đáng khích lệ. Tuy nhiên, sức nặng của quá khứ, với các hệ lụy chính trị, kinh tế, xã hội đã khiến cho con đường Đại Kết gặp nhiều chướng ngại vả bị trì trệ. Do đó, việc cầu nguyện cho sự hiệp nhất giữa các Kitô hữu không chỉ là dấn thân trong “Tuần lễ cầu nguyện cho hiệp nhất”, nhưng phải là một phần của lời cầu nguyện mỗi ngày, trong cuộc sống của Kitô hữu, đặc biệt khi họ nhóm họp, gặp gỡ và làm việc chung, cho chiến thắng của Chúa Kitô trên tất cả những gì là tội lỗi, sự dữ, bất công, vi phạm phẩm giá con người.
Trong tâm tình này, chúng ta cùng đọc chung “Lời nguyện Hiệp Nhất” của Linh mục Paul Couturier :

Lạy Chúa Giêsu, trước ngày chịu khổ hình vì chúng con,
Chúa đã cầu nguyện cho các môn đệ Chúa được hoàn toàn hiệp nhất,
Như Chúa ở trong Chúa Cha và Chúa Cha ở trong Chúa
Xin làm cho chúng con cảm thấy đau đớn vì sự bất trung do chia rẽ
Xin cho chúng con thành tâm thú nhận điều đó
Và có can đảm gạt bỏ những gì là dửng dưng, nghi ngờ và ngay cả sự ghen ghét thù oán đang ẩn nấp trong chúng con.
Xin ban cho chúng con được gặp gỡ nhau trong Chúa,
Để từ tâm hồn và miệng lưỡi chúng con,
Không ngừng vang lên lời cầu nguyện cho sự hiệp nhất các tín hữu Kitô
Như Chúa hằng mong muốn và với phương tiện mà Chúa muốn.
Lạy Chúa là Đức Chúa hoàn hảo, xin hãy soi sáng cho chúng con thấy con đường dẫn tới hiệp nhất

Trong sự tuân phục tình yêu và chân lý của Chúa. Amen
Lời cầu thật tha thiết, thật sốt sắng, đầy lòng tin tưởng và cũng thật khiêm tốn, cậy trông. “Xin làm cho chúng con cảm thấy đau đớn vì sự bất trung do chia rẽ”.

Xin cho “từ tâm hồn và miệng lưỡi chúng con không ngừng dâng lời cầu nguyện cho sự Hiệp Nhất như Chúa hằng mong muốn”. Và với phương tiện Chúa ban cho. Xin cho chúng con “can đảm gạt bỏ những gì là dửng dưng, nghi ngờ và cả sự ghen ghét, thù oán đang ẩn núp trong chúng con”.

Đúng là phải can đảm, phải khiêm tốn mới nhận ra lỗi lầm của mình mà chỉnh sửa”. Và: “Xin soi sáng cho chúng con thấy con đường dẫn tới Hiệp Nhất” trong sự tuân phục Thánh ý Chúa.

Nhờ ơn Chúa, nhờ Thánh Thần Chúa soi dẫn, hướng dẫn, chỉ đường để đi tới Hiệp Nhất.Đường chắc còn dài, trở ngại, chướng ngại còn bề bộn, ngổn ngang. Xin Chúa đoái thương rút ngắn những ngày chia ly, sầu đau đã kéo quá dài, quá lâu trong lịch sử.
Chúng con tin rằng: đối với con người yếu hèn, tội lỗi chúng con, chúng con không thể làm gì hơn là cầu nguyện, cậy trông, phó thác, tin tưởng dạt dào nơi Chúa quyền năng và đầy lòng Thương xót. Vì “đối với Chúa, không gì là không thể làm được” *Lc 1,37).-
Tài liệu tham khảo: TĐCG tr.101-102. Hiệp nhất và Đại Kết của Nguyễn Trọng Lưu .

Thạch Vinh

11.10.2016 lễ kính Thánh Gioan XXIII,Giáo Hoàng trong Năm Thánh Lòng Chúa Thương xót.