Đức Phanxicô gặp ĐTP Ilia II (Bài 7)

Đăng ngày
GNsP – 3. Đức Thánh Cha (ĐTC) Phanxicô gặp Đức Thượng Phụ (ĐTP) ILIA II.
 
Sau khi gặp ĐTP Kirill, Thượng Phụ Giáo Hội Chính Thống Matxcơva và toàn Nga ngày 11.2.2016. ĐTC. Phanxicô đã đến Armenia gặp ĐTP.Karekin II, Thượng Phụ Giáo Hội Chính Thống toàn Armenia ngày 26-6- 2016.
 
Và ngày 30-9- 2016 vừa qua, ĐTC. Phanxicô đã đến Georgia gặp gỡ ĐTP. Ilia II, Thượng Phụ Giáo Hội Chính Thống toàn Georgia và với các thành viên của Thượng Hội Đồng của Giáo Hội Chính Thống Georgia.
 
Những trở ngại và thành công.
 
Đây là chuyến viếng thăm nước ngoài lần thứ 16 của ĐTC. Phanxicô và là lần thứ hai Ngài đến viếng thăm miền Caucase. Lần thứ nhất từ 24 – 26.6.2016 thăm Armenia và lần này đến hai quốc gia là Georgia và Azerbaigian, từ chiều thứ sáu 30-9- 2016 đến tối Chúa nhật 02-10- 2016.
 
Cả ba quốc gia này (Armenia, Georgia và Azerbaigian) có số tín hữu Công giáo rất ít. Nhưng như ĐHY. Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh nói : qua các cuộc viếng thăm này, ĐTC. Phanxicô muốn cổ võ những quan hệ đoàn kết, hòa bình và hòa giải giữa các dân tộc. Ngài muốn thi hành sứ mạng hòa bình và hiệp nhất.
 
Sau đây là những khó khăn trong chuyến Tông du của ĐTC. Phanxicô tới Georgia và những thành công của Ngài tại đây.
 
Cộng hòa Georgia nằm bên bờ Hắc Hải (Biển Đen), bắc giáp Nga; đông giáp Azerbaigian; nam giáp Thổ Nhĩ Kỳ. Quốc gia này chỉ rộng 70.000 csv, tức chỉ rộng bằng 1/5 diện tích Việt Nam.
 
Dân số 4 triệu rưỡi người, trong có 84% là tín hữu Chính Thống Giáo. Khoảng 10% theo Hồi Giáo. Số tín hữu Công Giáo là 112.000 người, tương đương 0,5% dân số toàn quốc. Họ sống tại Thủ đô Tbilisi và miền Nam Georgia. Đa số thuộc nghi lễ Latinh và Armeni, nhưng cũng có một số nhỏ tín hữu Can-đê. Tổng cộng toàn quốc Georgia có : 32 giáo xứ, 02 Giám mục, 28 Linh mục (14 Linh mục triều và 14 Linh mục dòng), 02 nam Tu sĩ, và 37 nữ tu. Ngoài ra có 12 đại chủng sinh và 02 tiểu chủng sinh. Giáo Hội Công Giáo ở Georgia chỉ có 02 trường mẫu giáo và 01 trường Cao đẳng.
 
Giáo Hội Chính Thống có khoảng 04 triệu tín hữu, là một đối tác khó khăn trong quan hệ với Công Giáo và cả trong quan hệ với các Giáo Hội Chính Thống khác nữa.
 
Chính Thống Georgia đã từ chối tham dự Công đồng Liên Chính Thống giáo họp hồi cuối tháng 6-2016 vừa qua ở đảo Creta bên Hy Lạp.
 
Tình hình căng thẳng đến nỗi ngày 21-9- 2016, một nhóm tín hữu Chính Thống, trong có một số Linh mục Chính Thống đã tụ tập bên ngoài Tòa Sứ thần Tòa Thánh tại Tbilisi để phản đối cuộc viếng thăm Georgia của ĐTC.Phanxicô, một số mang biểu ngữ: “Vatican là kẻ quấy rối thiêng liêng” và “Kitô giả hãy tránh xa Georgia”. Nhóm này cũng tụ tập tại phi trường Tbilisi lúc 03 giờ chiều thứ sáu 30-9- 2015, chính ngày ĐTC.Phanxicô đến Georgia.
 
Phản ứng trước các cuộc biểu tình này, ngày 28- 9- 2016, Giáo Hội Chính Thống Georgia ra một tuyên bố lên án chủ trương của nhóm này là “hoàn toàn không thể chấp nhận được”. Cũng trong bản tuyên bố này, Tòa Thượng Phụ Georgia nhắc lại rằng: sẽ không có buổi cầu nguyện Đại Kết với người Công Giáo.
 
Xin được phép nhắc lại rằng: hôm 30-11- 2014, trong chuyến Tông du Thổ Nhĩ Kỳ, tại Vương cung thánh đường Thánh George, tức là nhà thờ Chính tòa của ĐTP.Chính Thống thành Constantinopoli, ĐTC. Phanxicô và ĐTP. Đại Kết Chính Thống Giáo đã tham dự buổi Phụng vụ thánh, kính Thánh Anrê Tông Đồ, là bổn mạng của Giáo Hội Chính Thống.
 
Bản tuyên bố của Giáo Hội Chính Thống Georgia khẳng định rằng: Đức Thánh Cha Phanxicô viếng thăm Georgia theo lời mời của Tổng Thống Georgia và của ĐTP. toàn Georgia Ilia II. Tòa Thượng Phụ sẽ chào đón vị khách một cách tôn kính và hy vọng rằng : “chuyến viếng thăm sẽ góp phần tăng cường mối liên hệ nhiều mặt và củng cố hòa bình trong vùng”.
 
Tòa Thượng Phụ nói thêm: “Chúng tôi cũng xin lưu ý rằng : các liên hệ giữa chúng ta và Giáo Hội Công Giáo Rôma về phương diện Kinh nguyện Thánh Thể đã bị cắt đứt từ thời Trung cổ và theo Giáo luật, các tín hữu Chính Thống không tham dự các buổi lễ tôn giáo của người Công Giáo bao lâu các dị biệt tín lý vẫn còn đó”.
 
Thánh Giáo Hoàng Gioan-Phaolô II trong cuộc viếng thăm quốc gia này vào năm 1999, lúc ấy các căng thẳng giữa hai Giáo Hội mạnh đến nỗi, Giáo Hội Chính Thống Georgia thúc ép các tín hữu của họ tránh xa Thánh lễ do ĐTC Gioan-Phaolô II cử hành. ĐTP. Ilia lúc đó đã coi ĐTC. Gioan-Phaolô II như một vị quốc trưởng của quốc gia Vatican, chứ không phải một nhân vật tôn giáo, và từ khước không chia sẻ lời kêu gọi tăng cường Đại Kết của Ngài.
 
Tháng 9-2003, Đức Hồng Y Jean Louis Tauran, lúc ấy là Bộ trưởng ngoại giao Tòa Thánh cũng tới thăm Tbilisi, để ký thỏa hiệp thừa nhận tư cách pháp nhân của Giáo Hội Công Giáo tại Georgia . Nhưng vào phút chót, chiều theo áp lực của Giáo Hội Chính Thống Georgia, nhà cầm quyền Georgia đã quay 180 độ và từ chối không ký thỏa hiệp ấy.
 
Nhưng trong hai ngày thăm viếng Georgia của ĐTC Phanxicô, người ta thấy “gió đã đổi chiều”.
 
ĐTP Ilia II, nhà lãnh đạo Chính Thống được kính trọng nhất tại Georgia ra đón ĐTC.Phanxicô tại phi trường và trong buổi gặp gỡ tại Tòa Thượng Phụ Georgia, tựa vào cây gậy chống, Ngài chào đón ĐTC Phanxicô như người anh em thân mến của tôi và nói : “Xin Chúa chúc lành cho Giáo Hội Công Giáo Rôma”, ĐTP. khi chúc rượu ĐTC. Phanxicô tại Tòa Thượng Phụ đã nói: “Xin Chúa ban cho Ngài, ĐTC Phanxicô được trường thọ”.
 
ĐTP. Cũng nhấn mạnh tới các liên hệ từ xưa giữa hai Giáo Hội. Ngài nói : “Chúng ta từng sống trong tình yêu huynh đệ từ 20 thế kỷ qua. Tôi phải nói rằng : chúng ta vốn có nhiều vấn đề, nhưng chúng ta đã vượt qua được các vấn đề này bằng lời cầu nguyện và phúc lành của Thiên Chúa. Đối với Thánh lễ do ĐTC. Phanxicô cử hành vào lúc 10 giờ sáng thứ bảy 01-10- 2016 tại sân thể thao Meskhi cho các tín hữu Công Giáo, ĐTP. dù không đích thân tới dự, nhưng có gửi một phái đoàn chính thức tới tham dự.
 
Người ta tự hỏi : tại sao có sự thay đổi thái độ đột ngột như vậy? Có lẽ còn quá sớm để có những nhận đinh chính xác. Nhưng nhiều quan sát viên cho rằng : Georgia đang muốn gia nhập khối NATO và cũng đang theo đuổi việc trở thành hội viên của Liên Hiệp Âu châu gồm 28 quốc gia. Cuộc viếng thăm của ĐTC.Phanxicô tại Georgia được coi như một cố gắng của Chính phủ, nhằm kiếm thêm đồng minh trong số các quốc gia Công Giáo của Âu châu.
 
Ngoài ra, còn vấn đề Nga đã chiếm hai vùng Abkhazia và nam Ossetia của Georgia, sau một cuộc chiến tranh ngắn năm 2008. 20% lãnh thổ của Georgia vẫn còn bị chiếm và 15% dân chúng là những người tỵ nạn.
 
Trong bài diễn văn ở đây, ĐTC.Phanxicô ủng hộ lời yêu cầu của Georgia, cổ võ sống chung hòa bình giữa các dân tộc, đồng thời tôn trọng công pháp quốc tế về chủ quyền của mỗi nước.
 
Tổng Thống Georgi Margveiashvili từng cám ơn Tòa Thánh vì đã từ chối không thừa nhận điều ông gọi là sự chiếm đóng của Nga. (nguồn internet).
 
Một trong những điểm đáng lưu ý là vào ngày đầu tiên của ĐTC.Phanxicô đến Georgia là cuộc gặp gỡ của Ngài với ĐTP. Ilia II, Thượng Phụ Chính Thống toàn Georgia và với các thành viên của Thượng Hội Đồng của Giáo Hội Chính Thống Georgia hôm 30-9- 2016.
 
Bài diễn văn trong buổi gặp gỡ này, ĐTC.Phanxicô nhấn mạnh đến tình yêu của Đức Kitô như là nền tảng cho việc xây dựng các mối gắn kết của sự Hiệp Nhất giữa Giáo Hội Công Giáo và Giáo Hội Chính Thống Georgia.
 
Nói trước các lãnh đạo Giáo Hội Chính Thống Georgia, ĐTC.Phanxiccô đã gợi nhắc lại chuyến thăm của ĐTP. Ilia đến Rôma vào năm 1980, chuyến thăm đầu tiên chưa từng có của một ĐTP. Georgia đến Vatican. Ngài cũng gợi nhắc đến chuyến thăm của ĐTC. Gioan-Phaolô II đến Georgia năm 1999, trước thềm Năm Thánh 2000.
 
Chuyến thăm của ĐTC. Phanxicô đến Georgia cũng thế, diễn ra trong bối cảnh cử hành Năm Thánh Ngoại thường Lòng Chúa Thương Xót. Vào dịp gặp gỡ mới này, ĐTC Phanxiccô nhấn mạnh những mối liên hệ đang có giữa Giáo Hội Georgia, được thành lập trên nền tảng lời rao giảng của Thánh Anrê, Tông Đồ, và Giáo Hội Công Giáo Rôma được thành lập trên nền tảng Thánh Phêrô Tông Đồ, người em của Thánh Anrê.
 
Nói với Đức Ilia khi diễn tả Hiền Huynh thân mến, ĐTC. Phanxicô nói “Chúng ta hãy để cho Chúa Giêsu nhìn đến chúng ta bằng một khóe nhìn mới. Một lần nữa chúng ta hãy kinh nghiệm sự hấp dẫn của lời mời gọi của Ngài, để bỏ lại mọi thứ cản ngăn, chúng ta cùng nhau loan báo sự hiện diện của Thiên Chúa. Tình yêu của Đức Kitô như là nền tảng của sự Hiệp Nhất giữa các Kitô hữu, là tâm điểm của bài diễn văn của ĐTC. Phanxicô.” Thật sự tình yêu của Thiên Chúa nuôi dưỡng chúng ta, vì tình yêu ấy giúp chúng ta vượt lên trên những hiểu lầm của quá khứ, vượt lên trên những tính toán của hiện tại, và những sợ hãi về tương lai..
 
Người dân Georgia đã làm chứng cho sự cao cả của tình yêu này qua bao thế kỷ, một tình yêu đã làm gợi lên vẻ đẹp vĩnh cửu của di sản văn hóa của Georgia”.
 
Tôi muốn là một người bạn đúng mực của mảnh đất này, và người dân yêu dấu của mảnh đất này là những người không quên sự tốt lành mà họ đã lãnh nhận và lòng hiếu khách độc nhất được hiệp nhất cách thân mật với lối sống vốn đầy tràn niềm hy vọng thực sự, ngay cả khi không thiếu những khó khăn’.
Kết thúc, ĐTC.Phanxicô đưa ra một lời mời gọi đến “những anh hùng can đảm của lịch sử Georgia, những Vị như Thánh George, biết cách để chiến thắng sự dữ”. Nhờ lời chuyển cầu của các Vị, mang lại sự xoa dịu đến cho các tín hữu mà nay đang bị bách hại và thóa mạ. Xin các Ngài củng cố chúng con trong nỗ lực được Hiệp Nhất trong tình huynh đệ, trong việc loan báo Tin Mừng bình an”. (x. GNsP -theo news.va).
Kết lại, trong ba cuộc gặp Đại Kết của ĐTC. Phanxicô với ba ĐTP.Chính Thống, cho thấy : cuộc gặp với ĐTP. Kirill của Matxcơva và toàn Nga là cuộc gặp khó khăn nhất, chuẩn bị lâu nhất và đạt kết quả quan trọng nhất. Hai cuộc gặp với ĐTP. Kirill của Nga và với ĐTP. Karekin II, có tuyên bố chung. Còn cuộc gặp với ĐTP. Ilia II của Georgia không có tuyên bố chung, nhưng có kết qủa bất ngờ và thành công vào phút chót. Vì trong ngày ĐTC. Phanxicô đến Georgia, vẫn còn một nhóm tín hữu Chính Thống biểu tình chống đối ngay tại phi trường.
Chúng ta biết ba cuộc gặp Đại Kết này đều diễn ra trong năm nay, năm 2016, Năm Thánh Lòng Chúa Thương Xót. Đúng là ơn Thương Xót vô biên của Chúa đã ban cho Giáo Hội thật dồi dào, thật kỳ diệu. Vì công cuộc này từ mấy thập niên qua dường như giậm chân tại chỗ, không chuyển biến. Năm nay đã có kết quả bước đầu thật tốt lành, thật nhanh chóng, thật kỳ diệu.
 
Chúng ta không quên lới cầu thay nguyện giúp của Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ của Lòng Thương Xót, Mẹ của Giáo Hội và lời cầu bầu đắc lực của các Vị Thánh Giáo Hoàng Đại Kết : Thánh Gioan XXIII, Chân Phước Phaolô VI và Thánh Gioan Phaolô II..
 
Cúi xin Chúa thương, nhớ lời cầu bầu của các Ngài, ban cho các tín hữu Chúa ngày càng gần nhau hơn, mau đi đến Hiệp Nhất, Đại Kết toàn vẹn như lòng Chúa ươc mong, vào ngày Chúa muốn.
 
Thạch Vinh