Đừng đem “hoa nhài cắm bãi phân trâu” !

Đăng ngày

#GNsP (29.11.2018) – Với tình trạng tiền lương chi trả không hợp lý là một trong những nguyên nhân khiến nguồn nhân lực có kiến thức và kĩ thuật bỏ nước ra đi, thì quyết định từ chối mức lương 6.000 USD hàng tháng từ Google, tài năng trẻ Lê Yên Thanh về nước khởi nghiệp với phần mềm chống gian lận trong thi cử quả là điều hiếm xảy ra trong thực trạng chảy máu chất xám tại Việt Nam hiện nay.

Phần mềm mà em Thanh nhắc tới và muốn phổ biến trên phạm vi toàn quốc, đó là một phần mềm nhỏ có tên gọi là VEC (Verify Education Credentials) mà Thanh và 2 người bạn đã tạo ra. Phần mềm VEC dùng để kiểm soát kiểm soát bằng cấp và trình độ học vấn của một ứng viên. Hiện nay VEC đang ở trong giai đoạn thử nghiệm và chỉ có khả năng hoạt động cho một cộng đồng ứng sinh khoảng 10 ngàn người.

Khoan nói đến việc phiên bản VEC của ứng dụng có thể thích hợp trong việc ngăn ngừa gian lận trong thi cử hay không, nhưng có thể nhận thấy rằng, em Thanh đã chủ quan khi cho rằng việc triển khai phần mềm này là điều cần thiết để tạo ra một kỳ thi nghiêm túc.

Trong tiến trình sản xuất một phần mềm, việc khó khăn và đòi hỏi nhiều thời gian nhất, đó là giai đoạn tìm hiểu và thâu thập yêu cầu chức năng (business requirements). Nếu áp dụng vào phần mềm chống gian lận thi cử, thì chính các cán bộ và thành phần lãnh đạo của bộ giáo dục phải đề ra những nhu cầu, những đòi hỏi mà phần mềm phải có khả năng thực hiện để chống gian lận trong thi cử. Rồi từ một danh sách những yêu cầu đó, các kỹ sư Công Nghệ Thông Tin mới thiết kế và tạo ra một phần mềm đáp ứng được những yêu cầu của bộ giáo dục.

Điều này có nghĩa là tư tưởng chủ đạo phải xuất phát từ những người có trách nhiệm trong nghành giáo dục. Một cách khác, câu hỏi phải đặt ra ở một cấp độ cao hơn và bao quát hơn đó là lãnh đạo của ngành giáo dục có thực sự muốn làm trong sạch hóa các cuộc thi cử, và mang lại những cải tổ có tính cơ cấu trong nên giáo dục VN hiện tại hay không? Rồi sau khi có ý muốn cải tổ, thì mới bàn tới cải tổ như thế nào, trong lãnh vực nào. Chỉ sau khi đã có những quyết định và đồng thuận như thế, người ta mới tính tới việc dùng máy móc, dụng cụ hay phần mềm đễ triển khai và áp dụng quyết định. Như vậy, máy móc, nhu liệu hay robot hay trí khôn nhân tạo … tất cả những tiến bộ kỹ thuật đó chỉ nhằm phục vụ con người. Có nghĩa là con người phải là nhân tố chính yếu đưa ra quyết định và đi bước đầu tiên. Nếu con người không muốn thay đổi, không biết thay đổi thế nào, thay đổi ở đâu, thì không thể dùng phần mềm mà hy vọng tình thế sẽ cải thiện.

Trong cuộc trò chuyện với phóng viên báo Khuyến Học và Dân Trí, giáo sư Toán học Hoàng Tuỵ đã phát biểu: “Sự giả dối hiện nay đang có nguy cơ thành nỗi nhục trong khi truyền thống dân tôc Việt Nam không phải là dân tộc giả dối. Ngành giáo dục càng không thể là ngành giả dối.” Thế nhưng bệnh thành tích đã trở thành bệnh di căn và nó khiến “giả dối trở thành khuyết tật của nền giáo dục”. Sự giả dối xâm nhập mọi ngõ ngách của nền văn hóa-giáo dục, làm nhà khoa học cũng phải giả dối. Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS LÊ XUÂN CẢNH – viện trưởng Viện Sinh thái và tài nguyên sinh vật (Viện Khoa học – công nghệ Việt Nam) cũng thừa nhận rằng do cơ chế tài chính cho khoa học – công nghệ còn nhiều bất cập, trong đó có việc thanh quyết toán đòi hỏi hóa đơn, chứng từ chi tiết dẫn đến tình trạng nhà khoa học đã thiếu trung thực, phải nói dối khi thanh quyết toán các nhiệm vụ nghiên cứu.

Như vậy, không phải lúc nào chúng ta cũng có thể cống hiến nhiệt tình, tài năng của mình cho đất nước, cho xã hội nếu ở đó không có một cơ chế tổ chức sẵn lòng vươn tay ra nhận lấy, và trả cái giá để biến nó trở thành những điều hữu ích cho công cuộc chung. Nguyên tắc này phải đúng thì tri thức mới được áp dụng và tạo thành sức mạnh. Trong một xã hội mà “nền giáo dục từ thế hệ này qua thế hệ khác không nhấn mạnh đủ đến đạo đức con người mà tính trung thực là cái trục”, như nhận định của nhà tâm lý xã hội học Nguyễn Thị Oanh thì tài năng, văn hóa, tri thức cũng không thể đi đến gốc rễ mọi việc.

Đằng khác, tưởng cũng nên nhắc lại giáo sư Ngô Bảo Châu, người mà tài năng đã vượt biên giới lãnh thổ quốc gia và được cả thế giới biết đến như một hiện tượng, vì là người Việt Nam đầu tiên giành được Huy chương Fields, thì cũng chỉ là “con chó phản chủ” đối với nhà cầm quyền Việt Nam hiện nay, khi giáo sư đã đưa ra những nhận xét không tán thành đường lối lãnh đạo “sáng suốt và tài tình” của Đảng, mà chỉ nghe theo tiếng lương tâm và lẽ phải của một trí thức chân chính. Bởi lẽ không chỉ là một trí thức khoa học, giáo sư Ngô Bảo Châu còn là người có thói quen “can dự” đến chính trị, có tâm huyết với hiện tình dân tộc, đất nước. Do vậy, trước những bất cập và bất công trong đường lối chính sách lãnh đạo của nhà cầm quyền hiện nay, ông không thể không thể hiện sự bất đồng chính kiến mặc dù bản thân ông vẫn được nhà nước cung cấp biệt thự tiền tỷ, bổng lộc “áo mũ cân đai”, địa vị cao quý.

Cụ thể ông thẳng thắn cho rằng các vị lãnh đạo Trung ương xuống địa phương là “khốn nạn, hoặc là thần kinh” khi họ lập và phê duyệt dự án bỏ ra 1400 tỷ để xây tượng đài ở Tỉnh Sơn La, trong khi “số tiền này đủ để xây toàn bộ trường, các ký túc xá cho Sơn La và các tỉnh miền núi. Trẻ con ăn không đủ no, áo không đủ ấm , sinh hoạt như lũ thú hoang”

Với ông, những nhà bất đồng chính kiến, đấu tranh cho dân chủ như Cù Huy Hà Vũ, Nguyễn Thị Phương Uyên, Nguyễn Ngọc Như Quỳnh là những người anh hùng. Vì ông cho rằng “người biết phẫn nộ, biết trăn trở chính là người tạo ra động lực thay đổi trong xã hội, làm giảm bớt sự đau khổ của con người, giúp cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn”.

Chúng ta cũng biết đến Thái Bá Tân như là một công dân hăng say cống hiến cho nền văn học nước nhà với khoảng 70 đầu sách, gồm thơ dịch, truyện ngắn và thơ sáng tác. Ông đảm nhiệm nhiều vị trí khác nhau như dạy tiếng Anh và Văn học Anh tại Đại học Sư phạm Ngoại ngữ Hà Nội 1975-1978, biên tập sách tại Nhà xuất bản Lao Động, Hội nhà văn. Dù vậy, trong nhận định của giới cầm quyền hiện tại, Thái Bá Tân vẫn là một tri thức “phản động” “thiếu hiểu biết về xã hội, nhưng lại hàm hồ thích “chõ mõm” vào vấn đề chính trị của đất nước, bằng những lời lẽ thiếu tính xây dựng”, trong khi đó lại ủng hộ linh mục Nguyễn Đình Thục, Đặng Hữu Nam”…là những người cực lực phản đối về tội ác hủy hoại môi trường của Fomosa.

Rõ ràng, dựa vào hoàn cảnh lịch sử của đất nước, dựa vào kinh nghiệm của bao nhiêu tri thức trẻ đi trước, những người đã từng có những hoài bão như em Lê Yên Thanh và đã chạm trán những hiện trạng bất cập trong đường lối lãnh đạo, chính sách của nhà cầm quyền đương thời, thì chuyện của em Thanh muốn đem ứng dụng VEC mà em đã thực hiện trong phòng thí nghiệm ra áp dụng vào xã hội Việt Nam, đó là một hoài bão rất đáng trân trọng và ca ngợi về ý hướng nhưng rất mơ hồ về kết quả và sự thực hiện.

Xin mượn lời bình luận của một độc giả để nói với em rằng : “Chú bé này còn hăng say với trí thông minh và tuổi trẻ của chú. Nhưng con có biết phần MỀM của computer cũng do người điều khiển. Và khi TIỀN hay SÚNG chỉa vào đầu. Phần mềm có hoàn hảo đến đâu rồi con cũng phải làm theo HỌNG SÚNG con ạ !” Đừng đem “ hoa nhài cắm bãi phân trâu” vì “ không thể xây dựng được bất kỳ cái gì tử tế trên cái nền đồi bại của văn hóa”.

Điền Phương Thảo

https://tinnhanh.dkn.tv/…/bo-luong-gan-150-trieu-thang-cua-…
https://thongtinchongphandong.com/thai-ba-tan-ke-co-tai-nh…/
https://tintucvietnam.vn/giao-su-ngo-bao-chau-noi-gi-ve-chu…
https://tuoitre.vn/lam-khoa-hoc-cung-phai-noi-doi-514935.htm