Vị tân Giám mục của Trung Quốc không phải là tờ giấy quỳ thử nghiệm cho sự thành công của thỏa thuận Vatican-Trung Quốc

Đăng ngày

Trong khi nhiều người đang tán dương việc bổ nhiệm vị Giám mục đầu tiên ở Trung Quốc kể từ khi một thỏa thuận được ký kết giữa Vatican và chính phủ Trung Quốc về các cuộc bổ nhiệm Giám mục vào năm ngoái, một số chuyên gia cho biết rằng sự kiện này không phải là điều khoản hay sự thành công của thỏa thuận, bởi vì vị Giám chức được tấn phong đã được chọn trước khi hiệp ước được ký kết.

Hôm Thứ Hai, chuyên gia Phụng vụ, Linh mục Antonio Yao Shun, 54 tuổi, đã được tấn phong Giám mục Địa phận Tế Ninh, còn được gọi là Ulanqab, ở Nội Mông. Theo Asia News, khoảng 120 linh mục, nhiều người trong số họ là người bản địa của Địa phận Tế Ninh, đã cùng đồng tế trong Thánh lễ, diễn ra tại Nhà thờ Chính Tòa của thành phố.

Vào tháng 9 năm 2018, Vatican đã thông báo rằng họ đã ký kết “một thỏa thuận tạm thời”, với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa về việc bổ nhiệm các giám mục, chính thức công nhận tám vị giám chức đã được bổ nhiệm bởi chính phủ Trung Quốc và đã bị vạ tuyệt thông trước đó.

Cha Yao Shun được bổ nhiệm trở thành Giám mục Địa phận Tế Ninh, một Địa phận đã trống tòa kể từ khi vị tiền nhiệm của ngài qua đời vào năm 2017, khiến ngài trở thành linh mục đầu tiên của Trung Quốc được tấn phong giám mục kể từ khi thỏa thuận Vatican Vatican với Trung Quốc được thực hiện.

Trong một tuyên bố vào ngày 27 tháng 8, phát ngôn viên của Vatican, ông Matteo Bruni, đã xác nhận rằng Linh mục Yao Shun đã được tấn phong Giám mục theo chỉ thị của ĐTC Phanxicô, nghĩa là ngài có sự chấp thuận của Đức Thánh Cha và được tấn phong Giám mục với phê chuẩn từ Rome.

Ông Bruni cho biết việc Cha Yao Shun được tấn phong giám mục là cuộc bổ nhiệm đầu tiên diễn ra trong khuôn khổ Thỏa thuận tạm thời giữa Tòa Thánh và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ký vào tháng 9 năm ngoái, tuy nhiên, ông Bruni đã không trả lời lời đề nghị trực tiếp đối với việc làm rõ việc liệu Cha Yao Shun có được lựa chọn trước thỏa thuận hay không.

Cuộc bổ nhiệm của Đức Cha Yao Shun đã được báo chí quốc tế đưa tin rộng rãi, trong đó có tờ Global Times của Trung Quốc, vốn tuân thủ chặt chẽ đường lối của đảng cộng sản Trung Quốc.

Sinh tại Tế Ninh năm 1965, Yao Shun được thụ phong linh mục năm 1991 và được tu học ở cả Hoa Kỳ và Giêrusalem. Trước đây, Cha Yao Shun đã từng giảng dạy tại Chủng viện quốc gia Trung Quốc và cộng tác với  Ủy ban phụng vụ được giám sát bởi Hiệp hội Yêu nước Công giáo Trung Quốc và Hội đồng Giám mục Trung Quốc, hai cấu trúc giám sát các giám mục Công giáo trong nước.

Khẩu hiệu Giám mục của Đức Cha Yao Shu trung với khẩu hiệu đã được ĐTC Phanxicô chọn cho Năm Thánh 2015-2016: “Hãy có Lòng thương xót như Cha trên trời”.

Tuy nhiên, trong khi việc Cha Yao Shu được tấn phong giám mục đã được tôn vinh bởi những người than phiền thực tế rằng Trung Quốc đã mất đi nhiều giám mục trong những năm gần đây, vì nhiều Giám mục đã qua đời mà không có sự bổ nhiệm thay thế, một số nhà quan sát cho biết rằng mặc dù đây chính là một sự tiến bộ tích cực, cuộc bổ nhiệm này không thể được xem như là một sự thử nghiệm cho sự thành công của thỏa thuận Vatican-Trung Quốc vào năm ngoái.

“Tự bản chất, đó là một điều hết sức tích cực khi  họ đã thực hiện cuộc bổ nhiệm này, bởi vì kể từ sau thỏa thuận, không có bất kỳ cuộc bổ nhiệm giám mục nào, và cần có nhiều cuộc bổ nhiệm như thế tại Trung Quốc”, Linh mục Bernard Cervellera, người đứng đầu hãng tin Asia News, phát biểu với Crux, đồng thời cũng cho biết rằng ít nhất 40 vị trí giám mục còn trống cần được điền vào tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, Linh mục Cervellera nhấn mạnh rằng cuộc bổ nhiệm hôm Thứ Hai, “vẫn không cho thấy cách thức hoạt động của thỏa thuận, bởi vì đây không phải là một giám mục được lựa chọn bởi cơ chế được thực thi bởi thỏa thuận. Tại Vatican, họ đã đưa ra lựa chọn từ trước”.

“Mặc dù về mặt thời gian, việc phong chức diễn ra sau khi thỏa thuận được đưa ra, nhưng Tòa Thánh đã bổ nhiệm  Cha Yao Shu cách đây một thời gian”, Linh mục Cervellera nói. Theo nghĩa này, cuộc bổ nhiệm này “hoàn toàn không có bất cứ ý nghĩa gì” khi nói đến thỏa thuận này.

Kể từ khi Cộng sản Trung Quốc tiếp quản Trung Quốc vào năm 1949, Giáo hội Công giáo tại quốc gia này đã bị chia rẽ giữa Giáo hội “chính thức” vốn cộng tác với Hiệp hội Yêu nước của chính phủ và Giáo hội “hầm trú” vốn chống lại sự kiểm soát của họ.

Vào thời điểm đó, không có bất kỳ chi tiết nào của thỏa thuận được công bố. Gần một năm sau, các điều khoản của thỏa thuận đó vẫn chưa được công khai, và nhiều người đã chỉ trích Vatican vì đã giữ bí mật, đồng thời kêu gọi sự minh bạch hơn.

Theo Linh mục Cervellera, trong khi mọi người hài lòng về cuộc bổ nhiệm của Đức Cha Yao Shun, thế nhưng họ không biết điều này có ý nghĩa thế nào đối với Giáo hội Công giáo rộng lớn tại Trung Quốc, bởi vì họ không biết chính quyền nhắm giữ bao nhiêu quyền kiểm soát.

“Dựa trên những lời bình luận mà tôi đã nhận được từ Trung Quốc, họ nói, ‘chúng tôi không hiểu rõ việc cuộc bổ nhiệm này có nghĩa gì’, nếu nó là thứ gì đó bảo đảm sự tự do của Giáo hội hay không”,Linh mục Cervellera nói, đồng thời giiar thích rằng việc đề cử được thực hiện bởi Hội đồng Giám mục Trung Quốc, mà theo ngài, “không được Tòa Thánh công nhận” bởi vì không có thành viên nào được Rome bổ nhiệm, chỉ có những người được chính phủ chỉ định.

“Đó là điều có chút khó coi. Sau khi Đức Thánh Cha chấp thuận, sự đề cử chính thức xuất phát từ Hội đồng Giám mục và Hội đồng Giám mục là một điều gì đó không được Tòa Thánh công nhận”, Linh mục Cervellera nói, đồng thời giải thích rằng “đó chính là tất cả những điều mơ hồ và hơi khó hiểu” đối với nhiều người.

Kể từ khi thỏa thuận được đưa ra vào năm ngoái, ít nhất một người, Zhang Tongli, người tự xưng là giám mục thuộc cái được gọi là “Giáo hội hầm trú” ở Thượng Hải, đã đưa ra lời đe dọa sẽ phong chức linh mục cho nhiều người mà không cần sự chấp thuận của Vatican bởi vì thỏa thuận này là một sự phản bội đối với người Công giáo Trung Quốc.

Theo UCAnews, Giám mục Zhang được cho là được bổ nhiệm giám mục bí mật vào cuối những năm 1990 trên cơ sở của một đặc ân đặc biệt được trao cho Giáo hội tại Trung Quốc bởi Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II vào những năm 1980, vốn cho phép các cuộc bổ nhiệm diễn ra mà không cần sự chấp thuận của Vatican, nhưng sau đó phải bắt buộc báo cáo với Đức Giáo Hoàng. Đặc ân này đã bị Đức Nguyên Giáo Hoàng Benedict XVI thu hồi trong lá thư năm 2007 gửi các tín hữu Công giáo Trung Quốc vào năm 2007.

Giám mục Zhang phát biểu với UCAnews rằng ngài đã gặp gỡ một số quan chức Vatican trong quá khứ, bao gồm Đức Hồng y Fernando Filoni, Tổng Trưởng Thánh Bộ Truyền Giảng Phúc Âm cho các Dân tộc và đồng thời cũng cho biết rằng “tôi chưa bao giờ phạm phải điều gì đáng tội”.

Thỏa thuận giữa Vatican và Trung Quốc “khiến cho Giáo hội ở Trung Quốc trở nên phức tạp hơn. Đối với các tín hữu, Giáo hội có thể tiếp tục. Tôi không thể từ chối các cuộc bổ nhiệm thêm nữa”, Giám mục Zhang nói, đồng thời giải thích rằng ông đã nhận được một số đề nghị bổ nhiệm trong quá khứ mà ông đã từ chối.

Tuy nhiên, theo một số nhà quan sát ở Trung Quốc, Đức Giám mục Zhang được coi là không kiên định trong số một số giám mục Trung Quốc, và trong khi có một sự tâm thực sự về các mối đe dọa của mình để thực hiện các cuộc bổ nhiệm mà không được phép, bản thân ông không được các giám mục khác coi trọng.

Trong những lời bình luận của mình với Crux, Linh mục Cervellera cho biết vẫn còn nhiều điều chưa rõ ràng đối với người Công giáo Trung Quốc bởi vì họ không biết chính quyền nắm giữ bao nhiêu quyền lực đối với Giáo hội, hoặc liệu Đức Giáo Hoàng có thể thực thi thẩm quyền của mình hay không và thực thi thẩm quyền ấy ở mức độ nào.

“Chúng ta không biết cách thức hoạt động của thỏa thuận, bởi vì nó chưa được đưa vào thực tế”, Linh mục Cervellera nói, đồng thời giải thích rằng các chi tiết duy nhất có sẵn đó chính là những gì đã được báo cáo – và thỏa thuận được cho là cho phép chính phủ Trung Quốc đưa ra các ứng cử viên để Đức Giáo Hoàng đưa ra sự lựa chọn cuối cùng.

Tuy nhiên, “Điều quan trọng đó chính là vị giám mục của Mông Cổ (Nội Mông)”, Linh mục Cervellera nói, và đồng thời cũng cho biết thêm rằng chỉ cần có một giám mục được bổ nhiệm thì tự bản chất nó cũng chính là một bước tích cực cho Giáo hội Công giáo ở Trung Quốc.

Minh Tuệ(theo Crux)