Văn hóa quan tâm chăm sóc như một con đường dẫn đến hòa bình tại Châu Phi

Đăng ngày

Hàng năm, vào ngày đầu Năm Mới, Đức Thánh Cha Phanxicô mời gọi chúng ta suy ngẫm về tầm quan trọng của hòa bình. Vậy thế giới có đang lắng nghe hay không?

Thông điệp về hòa bình luôn là lời kêu gọi rõ ràng của Giáo hội, với thế giới, nhân ngày đầu năm mới. Năm 2021, Đức Thánh Cha Phanxicô muốn chúng ta nuôi dưỡng văn hóa quan tâm chăm sóc như một con đường dẫn đến hòa bình.

COVID-19: Bằng chứng của tinh thần liên đới

Ngay cả với tất cả những đau khổ do đại dịch coronavirus gây ra, thế giới vào năm 2020 vẫn chứng kiến những tấm gương anh hùng về tinh thần liên đới. Đôi khi đứng trước nguy cơ bị kỳ thị, vấn đề về sự an toàn và sức khỏe cá nhân hoặc thậm chí có nguy cơ mang bệnh cho gia đình của họ, các nhân viên y tế vẫn tiếp tục nỗ lực làm việc không mệt mỏi và chăm sóc cho những nạn nhân nhiễm bệnh của chúng ta. Ví dụ như Nigeria, các cộng đồng và cá nhân đã quyên góp thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu khác cho những người đột nhiên không có thu nhập do các biện pháp cách ly xã hội. Đã có những bằng chứng về tinh thần liên đới đáng kinh ngạc ở khắp mọi nơi. Nó chỉ cho thấy những điều có thể làm được khi chúng ta quan tâm đến nhau.

Tuy nhiên, như Đức Thánh Cha Phanxicô chia sẻ trong Thông điệp của Ngài trước thềm Năm Mới 2021: “Thật đáng buồn khi phải nói rằng, bên cạnh tất cả những bằng chứng về tình yêu và tinh thần liên đới này, chúng ta cũng đã chứng kiến sự gia tăng dưới nhiều hình thức khác nhau của chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và bài ngoại, cũng như các cuộc chiến tranh và xung đột vốn chỉ mang lại sự chết chóc và hủy diệt”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói.

Những vụ giết người không có hồi kết tại Nigeria

Ở đất nước của tôi, Nigeria, chúng tôi tiếp tục phải chứng kiến những hình ảnh đáng lo ngại về những vụ giết người và bắt cóc những người vô tội của nhóm khủng bố Boko Haram và các phần tử tội phạm khác. Đôi khi tin tức về những vụ giết người xuất hiện liên tục. Boko Haram cho rằng giáo dục phương Tây là điều xấu xa, vì vậy không người nào được phép liên quan đến các trường học hay giáo dục. Họ tuyên truyền một niềm tin mang tính hệ thống bị bóp méo đã dẫn đến rất nhiều đau khổ và phiền muộn. Đáng buồn thay, hầu hết những người bị giết hại và các ngôi làng bị quân nổi dậy lục soát chủ yếu là những người dân nghèo vô tội đang cố gắng kiếm sống. Nó khiến cho tâm trí bấn loạn khi nghĩ về những thứ các chiến binh thu được khi giết hại anh chị em đồng loại của mình. Tất nhiên, có cả những điều tai tiếng và có lẽ cả những số tiền bất chính từ những khoản tiền chuộc được trả. Rồi sau đó thì sao? Lần cuối cùng tôi bị chặn lại, các phương tiện vũ khí bọc thép mà họ sử dụng; các loại vũ khí tinh vi; điện thoại và internet được sử dụng để liên lạc và thông báo về các vụ tấn công tàn bạo hầu như đều là sản phẩm của công nghệ từ phương Tây và thành quả của nền giáo dục phương Tây. Cùng một nền giáo dục mà họ khinh miệt.

Kiến thức là một món quà từ Thiên Chúa và có nghĩa là để phục vụ nhân loại, chứ không phải để hủy diệt. Những vụ giết người vô cớ mà chúng ta chứng kiến thực sự là một tội ác chống lại nhân loại và một tội ác chống lại Thiên Chúa, Đấng là tác giả của Sự sống. Chúng ta không thể tuyên bố mình giết người nhân danh Thiên Chúa. Thiên Chúa, Đấng ban sự sống và hòa bình, cũng không thể chấp nhận bạo lực và hành vi tàn phá sự sống.

Trong văn hóa truyền thống Châu Phi, sự sống luôn thiêng liêng

Kế đến là các cuộc đụng độ đẫm máu giữa các cộng đồng, hầu hết trong số đó đều là các vụ bạo lực có chủ đích chính trị do một số giới tinh hoa và các chính trị gia vô đạo đức tài trợ. Hầu như tất cả các nền văn hóa truyền thống của châu Phi đều cho rằng sự sống của con người đều vô cùng thiêng liêng. Chúng ta không thể trở thành kẻ thù của chính mình và nghĩ rằng thế giới bên ngoài sẽ là trọng tài tốt hơn khi chúng ta chiến đấu chống lại nhau. Bất kỳ cuộc chiến nào giữa anh chị em với nhau cũng đều là một lợi thế cho những kẻ ngoài cuộc. Thông thường, chúng ta nói, “Đoàn kết thì sống, chia rẽ thì chết”. Câu nói này chắc chắn phải khơi gợi trong chúng ta sự đồng cảm đối với anh chị em của mình, bất chấp sự khác biệt của chúng ta. Tất cả chúng ta không thể có cùng chung một quan điểm, nhưng chúng ta luôn có thể tìm ra lý do để đoàn kết. Đối với chúng ta, những người Kitô hữu, ở Châu Phi, lý do của chúng ta đó chính là Chúa Giêsu Kitô. Tình yêu của Người gắn kết chúng ta. Tình yêu của Người khiến chúng ta không chiến đấu chống lại anh chị em Kitô hữu khác, nhưng tìm cách giải quyết xung đột bằng các biện pháp hòa bình.

Hướng tới nền văn hóa quan tâm chăm sóc và hòa bình

Đối với Đức Thánh Cha Phanxicô, chúng ta có thể bắt đầu bằng cách tạo ra “Nền văn hóa chăm sóc như một con đường dẫn đến hòa bình – văn hóa chăm sóc như một cách thức chống lại văn hóa của sự thờ ơ, văn hóa thải loại và đối đầu rất phổ biến trong thời đại của chúng ta”.

Trong năm mới 2021 này, cá nhân và tập thể chúng ta cần phải quyết tâm đóng góp cho hòa bình trong gia đình, cộng đồng và đất nước của chúng ta. Là những người Kitô hữu, đức tin của chúng ta dạy chúng ta rằng chúng ta có thể đạt được những điều tuyệt vời nếu chúng ta đặt tất cả mọi thứ trên tình yêu thương hoặc nếu hành động của chúng ta được thúc đẩy bởi tình yêu thương. Giáo huấn Xã hội của Giáo hội Công giáo cũng hướng dẫn rằng, “chính từ nguồn mạch nội tâm của tình yêu thương mà các giá trị của sự thật, tự do và công lý được sinh ra và triển nở”.

Hòa bình bắt đầu từ chính tôi

Khi chúng ta tìm kiếm hòa bình và sự tiến bộ, chúng ta cũng không thể quên thực tế rằng mỗi người chúng ta là những tín hữu đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được hòa bình trong xã hội của chúng ta. Chúng ta bắt đầu bằng cách chống lại sự tham lam và sự ích kỷ của chính mình trong khi đồng thời thúc đẩy việc tôn trọng phẩm giá con người. Kế đến, chúng ta nỗ lực làm tất cả những gì có thể để xây dựng một xã hội hòa bình dựa trên công ích. Chúng ta không thể hy sinh tài trí và năng lực của mình, trên tế đài đáng hổ thẹn của sự thiên vị hoặc luôn chỉ chăm chăm hướng đến người thân và họ hang của mình. Tầm nhìn của chúng ta với tư cách là những người Kitô hữu phải lớn hơn và toàn diện hơn. Tương tự, sự phù hợp của những người được bổ nhiệm vào các vị trí quyền lực phải sẵn sàng phục vụ và phục vụ một cách quên mình.

Thầy để lại bình anh cho anh em, Thầy ban cho anh em bình an của Thầy

Châu Phi có mọi thứ cần thiết để trở thành một lục địa năng động, cần cù và thịnh vượng. Chúng ta chỉ cần khai thác tất cả những điều này trong tình yêu và sự công bằng cho tất cả mọi người, biến hòa bình trở thành cốt lõi của xã hội chúng ta. Nếu chúng ta đón nhận hòa bình, sự phát triển chắc chắn sẽ theo sau. Chính Thánh Giáo Hoàng Phaolô VI đã tuyên bố rằng: “Sự phát triển là tên gọi mới của hòa bình” trong Thông điệp “Populorum Progressio” năm 1967 của Ngài. Tầm nhìn của Đức Phao-lô VI về sự phát triển kinh tế là tầm nhìn mà mọi người trên thế giới cảm thấy rằng họ được kết nối với một số phận duy nhất. Hòa bình mà chúng ta tìm kiếm không phải là thứ mà thế giới ban tặng. Mỗi ngày trên thị trường thế giới, các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt đang được phát triển và bán cho các quốc gia châu Phi. Các quốc gia đang kích động bạo lực. Mọi người đang giương cao các biểu ngữ về chiến tranh và bạo lực, khi họ tra kiếm vào vỏ, do đó nâng cao triển vọng hòa bình. Chúa Giêsu tiếp tục khuyên chúng ta, những môn đệ của Người, khi nói rằng: “Giữa anh em thì không được như vậy” (Mt. 20: 26). Tiêu chuẩn của thế giới không nên mô hình hóa cách cư xử của chúng ta. Tiêu chuẩn đó phải cao hơn và phải là tiêu chuẩn mà Chúa Giêsu đặt ra. Chúa Giêsu nói: “Thầy để lại bình an cho anh em, Thầy ban cho anh em bình an của Thầy. Thầy ban cho anh em không theo kiểu thế gian” (Ga 14:27).

Hãy tạo cho hòa bình một cơ hội

Hòa bình phải là động lực của chúng ta trong năm mới này. Vươn lên từ nỗi đau của đại dịch coronavirus, hạn hán, lũ lụt, các cuộc xâm lăng của châu chấu và các thảm họa khác đã xảy ra trên lục địa, tất cả chúng ta nên ủng hộ quá trình hòa bình: Trong gia đình, cộng đồng và quốc gia của chúng ta. Chúng ta hãy tạo cho hòa bình một cơ hội. Cầu chúc bình an cho tất cả mọi người!

Lm. Enobong Paulinus Udoidiong

** Linh mục Enobong Paulinus Udoidiong là nghiên cứu sinh Tiến sĩ Giáo luật tại Đại học Giáo hoàng Holy Cross, Rôma. Cha Enobong cũng là cộng tác viên của Dịch vụ Anh-Phi của Đài phát thanh Vatican. Cha Enobong được thụ phong Linh mục tại Giáo phận Uyo, Nigeria.

Minh Tuệ (theo Vatican News)